3:27 قبل از ظهر
آبان 24, 1405

بازخوانی مبانی معرفت‌شناختی دولت دینی در پرتوی فقه اجتهادی

در نشست مشترک گروه پژوهش‌های نظری و مطالعات مبنا و گروه پژوهش فقه و حقوق مرکز تحقیقات استراتژیک توسعه (رشد)، ابعاد معرفت‌شناختی اندیشه دولت دینی و نسبت آن با فقه اجتهادی، در پرتوی تحولات فکری گفتمان سیاسی شیعه بحث و بررسی شد.

به گزارش مرکز تحقیقات استراتژیک توسعه (رشد)، در این نشست مشترک حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر احمد آکوچکیان، استاد راهبر، و اعضای پژوهشی این دو گروه حضور داشتند.

در این جلسه، روند تحول اندیشۀ سیاسی شیعه و ورود آن به مرحله‌ای تازه از بازاندیشی نظری بررسی و نقد شد. حاضران با اشاره به این‌که گفتمان دولت دینی پس‌از تجربۀ چند دهه استقرار نظام جمهوری اسلامی وارد مرحله‌ای نوین شده است تأکید کردند که اکنون مباحث از سطح اختلاف میان الگوهای مختلف نظری عبور کرده، و به واکاوی مبانی معرفت‌شناختی این اندیشه معطوف شده است.

در ادامۀ مباحث، این دیدگاه مطرح شد که پرسش از چرایی، چیستی و چگونگی دولت دینی و نظریۀ ولایت فقیه، دیگر صرفاً یک مسئلۀ سیاسی یا حقوقی نیستند، بلکه باید در چارچوبی معرفت‌شناختی و با بهره‌گیری از تجربۀ تاریخی، تحولات اجتماعی و دستاوردهای نوین اندیشه ارزیابی گردند. از این منظر، گفتمان سیاسی شیعه در آستانۀ شکل‌گیری مرحله‌ای تازه قرار دارد که می‌تواند زمینه‌ساز بازخوانی عمیق‌تر مبانی حکمرانی دینی باشد.

شرکت‌کنندگان هم‌چنین تأکید کردند که پرسش از اصل «نظریۀ حاکمیت» درنهایت به بررسی ظرفیت‌ها و مبانی فقه اجتهادی بازمی‌گردد، زیرا تبیین الگوی حکمرانی دینی بدون تحلیل مبانی اجتهاد و شیوۀ تولید معرفت فقهی امکان‌پذیر نخواهد بود. در همین راستا، نسبت میان تجربۀ عملی جمهوری اسلامی و توسعۀ نظریه‌های فقه سیاسیْ از محورهای مهم گفت‌وگوهای علمی این نشست بود.

در پایان، بر استمرار این سلسله مباحث تأکید شد و حاضرانْ تعمیق مطالعات معرفت‌شناختی در حوزۀ حکمرانی دینی را یکی از پیش‌نیازهای تولید نظریه‌های کارآمد و متناسب با مسائل نوپدید جامعۀ اسلامی دانستند، مسیری که می‌تواند پیوند میان میراث اجتهادی شیعه و نیازهای تمدنی عصر حاضر را بیش‌از پیش تقویت کند.