در نشست گروه پژوهش فقه و حقوق مرکز تحقیقات استراتژیک توسعه (رشد)، با راهبری حجتالاسلاموالمسلمین دکتر احمد آکوچکیان، مبانی نهادی و مدیریتی نظریۀ ولایت فقیه و نسبت آن با الگوی راهبری تحول و حکمرانی دینبنیاد بحث و بررسی شد.
در این نشست، شرکتکنندگان با نگاهی نظاممند به «نظریۀ ولایت فقیه» بر ضرورت عبور از برداشتهای فردمحور و توجه به ابعاد ساختاری و نهادی این نظریه تأکید کردند. در این چارچوب، مدیریت جامعۀ دینبنیاد نه برپایۀ نقش یک فرد، بلکه براساس کارکرد یک منظومۀ منسجم از دانش، نهادها، قوانین و سازوکارهای راهبری تحلیل شد.
در ادامه، تمرکز مباحث بر نقش «فقه جامع» بهعنوان مبنای مدیریت دانش و هدایت فرایندهای حکمرانی قرار گرفت. حاضران تبیین کردند که تحقق «دولتِ مبتنی بر تفقه در دین» مستلزم شکلگیری سامانهای هماهنگ است که اجزای آن از تولید مبانی نظری و تربیت منابع انسانی تا طراحی ساختارهای سازمانی، تنظیم نظام حقوق اساسی، تدوین اسناد راهبردی و برنامهریزی ملی در حوزۀ تحقیق و توسعه را در بر میگیرد. در این نشست، ارتباط میان این مؤلفهها با الگوی راهبری تحول نیز بررسی شد و تأکید گردید که کارآمدی حکمرانی دینی در گروی انسجام میان ارکان معرفتی، حقوقی، اجرایی و راهبردی است. از این منظر، نظریۀ ولایت فقیه زمانی ظرفیت کامل خود را آشکار میسازد که در قالب یک نظام هماهنگ و چندلایه برای هدایت و مدیریت تحولات جامعه تفسیر و اجرا شود.
در پایان نشست، آکوچکیان بر این نکته تأکید کردد که بازخوانی نظریۀ ولایت فقیه با رویکرد نهادی میتواند زمینهساز تولید ادبیاتی نو در حوزۀ حکمرانی اسلامی باشد، ادبیاتی که بهجای تمرکز بر اشخاص، ظرفیتهای ساختاری و سازوکارهای پایدار ادارۀ جامعه را در کانون تحلیل قرار میدهد و افقهای تازهای را برای پژوهشهای فقه سیاسی و مطالعات راهبردی میگشاید.
