10:22 بعد از ظهر
آبان 26, 1405

بازخوانی مسیر رشد انسان با اسماء الهی

در نشست مشترک گروه پژوهش‌های نظری و مطالعات مبنا و گروه پژوهش تفسیری مرکز تحقیقات استراتژیک توسعه (رشد)، با راهبری حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر احمد آکوچکیان، نسبت میان اسماء الهی، ظرفیت‌های شناختی انسان و فرایند خودسازی از منظر قرآن کریم و مبانی انسان‌شناسی اسلامی بررسی شد.

در این نشست، پژوهشگران با تکیه بر آیات قرآن کریمْ اسماء و صفات الهی را صرفاً مفاهیمی کلامی ندانستند، بلکه آن‌ها را شاخص‌های جهت‌بخش رشد انسان معرفی کردند. به اعتقاد حاضران، حرکت تکاملی انسان زمانی معنا می‌یابد که نسبت او با صفات الهی به‌درستی فهم و در عرصۀ زندگی فردی و اجتماعی متجلی شود. ازاین‌رو رشد حقیقی در پرتوی نزدیک شدن به ارزش‌هایی شکل می‌گیرد که ریشه در اسماء الهی دارند.

در ادامه، آیات مربوط به تعلیم اسماء به حضرت آدم (ع) و نیز مفهوم «علم لدنی» واکاوی شد. اعضای نشست با اشاره به ظرفیت ویژۀ انسان برای درک حقایق الهی تأکید کردند که قرآنْ انسان را موجودی دارای استعداد بی‌بدیل برای شناخت، یادگیری و تعالی معرفی می‌کند، استعدادی که او را از دیگر مخلوقات متمایز می‌سازد و مسئولیت او را در مسیر کمال دوچندان می‌کند.

بخش دیگری از مباحث به نسبت میان خودشناسی و اسماء الهی اختصاص یافت. پژوهشگران حاضر بیان کردند که هویت انسانْ امری ایستا و از پیش تکمیل‌شده نیست، بلکه در فرایند انتخاب‌های آگاهانه و تلاش مستمر برای متخلق شدن به صفات الهی شکل می‌گیرد. از این منظر، «خودشدن» به معنای کشف استعدادهای وجودی و فعلیت‌ بخشیدن به آن‌ها در پرتوی ارزش‌های الهی است، فرایندی که انسان را به فهم عمیق‌تری از حقیقت خویش رهنمون می‌سازد.

در پایان جلسه، بر این نکته تأکید شد که بازخوانی آموزه‌های قرآنی دربارۀ اسماء الهیْ فقط به غنای مباحث تفسیری و انسان‌شناختی نمی‌انجامد، بلکه می‌تواند مبنایی برای طراحی الگوهای تربیتی و فرهنگی نیز فراهم آورد. شرکت‌کنندگان معتقد بودند هرچه پیوند میان شناخت قرآنی و تربیت انسان عمیق‌تر شود، امکان پرورش نسلی که رشد را در «متخلق شدن به ارزش‌های الهی» جست‌وجو کند، بیشتر خواهد شد.